sobota, 28 lutego 2015

Podążając za pozytywizmem

    Światopogląd pozytywistyczny inspiruje nawet w dzisiejszych czasach. Ma wielu zwolenników. Powszechne są postawa scjentystyczna i przekonanie o wielkiej roli nauki i postępu. To wszystko przyczynia się do nowych wynalazków technologicznych, a co za tym idzie polepszenia jakości życia ludzi. Idee pracy u podstaw inspirowały twórców programu politycznego – „Samorządna Rzeczypospolita”. Realizm do dzisiaj funkcjonuje w literaturze, filmie i sztuce.W XX wieku wykształciły się jego nowe odmiany (realizm magiczny, neorealizm).
   Podstawę epiki współczesnej stanowią pozytywistyczny model powieści i typ narratora. Utwory Flauberta, Dostojewskiego, Tołstoja, Sienkiewicza czy Prusa są ekranizowane i cieszą się ogromną popularnością („Ogniem i mieczem”, „Wojna i pokój” , „Oliver Twist”).
   Rozwija się także zapoczątkowany w pozytywizmie nurt fantastyki naukowej, prezentowany przez twórczość Stanisława Lema, Philipa K. Dicka. Dzieła Jana Matejki (np. „Bitwa pod Grunwaldem”) należą do ikon polskiej kultury.

Jan Matejko, "Bitwa pod Grunwaldem"

Bibliografia:
Autor: o Brak komentarzy:
Etykiety: , ,

Na Szweda!

reż. Jerzy Hoffman
"Potop", 1974

   Polski  film kostiumowy, stanowiący ekranizację powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule. Akcja filmu rozgrywa się w czasach historycznych, podczas potopu szwedzkiego. Film został nakręcony, tak jak sama powieść, zgodnie z zasadą idei „ku pokrzepieniu serc”. Głównym bohaterem jest Andrzej Kmicic, którego życie składa się z trzech etapów, odpowiadających etapom rozwoju narodu polskiego. Z awanturnika przemienia się w wzór odwagi i cnót obywatelskich. Realizacja filmu to jedno z największych przedsięwzięć produkcyjnych w dziejach polskiej kinematografii. Przygotowano 23 tysiące kostiumów i tysiące rekwizytów. Ogromną kolubrynę wykonano w elbląskim "Zamechu".

"Potop", kadry z filmu
   Film składa się z dwóch części:

Część I: Obejmuje lata 1656-1660. Kmicic, zakochany w Oleńce, opowiada się po stronie zdradzieckiego rodu Radziwiłłów, również zyskując miano zdrajcy. Orientuje się jednak, w jak tragicznej sytuacji się znalazł, gdyż odkrywa prawdziwe zamiary księcia Janusza i Bogusława. Porywa tego drugiego, lecz tamten ucieka, raniąc Kmicica.

Część II: Kmicic dochodzi do zdrowia i udaje się, jako Babinicz, z Kiemliczami do Częstochowy. Tam walczy z najeźdźcą, dostaje się do niewoli. Udaje mu się uciec, skąd kieruje się do króla Jana Kazimierza, aby mu służyć. Ratuje mu życie, gdy ten jest w niebezpieczeństwie. Wyznaje kim jest naprawdę i zyskuje przebaczenie. W czasie jednej z bitew zostaje ciężko ranny i chce umrzeć w rodzinnych stronach. Spotyka Oleńkę, która dopiero teraz dowiaduje się, że jej ukochany nie jest zdrajcą, jak dotąd myślała, tylko bohaterem.

"Potop", fragmenty filmu

Bibliografia:

Autor: o Brak komentarzy:
Etykiety: , ,

Kto ma władzę?

reż. Jerzy Kawalerowicz
"Faraon"


"Faraon", kadry z filmu
   Faraon – film fabularny z roku 1965, oparty na powieści historycznej Bolesława Prusa pod tym samym tytułem, w reżyserii Jerzego Kawalerowicza, z Jerzym Zelnikiem w głównej roli.


Reżyser sięgnął po powieść Prusa, gdyż jak sam mówił: „są w niej rzeczy genialne (...) dramat władzy w "Faraonie" jest niesłychanie aktualny, współczesny. Mechanika nie zmienia się tak wiele”. W filmie, jak i w powieści ukazano mechanizmy władzy, czyli dzisiejsza politykę.

   W czym jest problem? 
   Z jednej strony widzimy postać Ramzesa – młodego, energicznego, walecznego faraona, który widząc niesprawiedliwość chce ocalić swój kraj i wyciągnąć go z ubóstwa. Po drugiej stronie, w opozycji politycznej, znajduje się starszy, doświadczony kapłan i strateg – Herhor – biegły we wszelkiego rodzaju intrygach i podstępach.

   Młody Ramzes, zauroczony żydówką Sarą, zgodnie z obietnicą zabiera ją do pałacu, co nie podoba się kapłanom. Herhor mówi obecnie panującemu faraonowi, iż twierdzi, że młody Ramzes nie dorósł do sprawowania władzy, co skutkuje odsunięciem tego od spraw państwowych i jednocześnie ukazaniem wysokiej pozycji kapłanów. Skutkiem tego jest rozrywkowe życie Ramzesa XIII, który wpada w kłopoty finansowe i musi zapożyczyć się u Fenicjan. Duchowni decydują o wychowaniu syna Ramzesa i Sary w wierze mojżeszowej, dzięki czemu nie będzie on miał praw do tronu i tworzą plan traktatu z Asyrią, niezwykle niekorzystnego dla Egiptu. W tej sytuacji młody faraon mówi otwarcie i powszechnie o potrzebie wojny z Asyryjczykami.

"Faraon", 1965

Bibliografia: 

  • Małgorzata Chmiel, Anna Równy, „Ponad słowami”, wyd, Nowa Era, Warszawa 2013
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Faraon_(film)
  • http://www.filmpolski.pl/fp/index.php?film=121764


    • Autor: o Brak komentarzy:
    Etykiety: , ,

    Który to Stach?

    Stefan Chwin
    "Wiedeńska miłość Stacha W."

    Stefan Chwin
       Stefan Chwin pseud. Max Lars (ur. 11 kwietnia 1949 w Gdańsku) – polski powieściopisarz, krytyk literacki, eseista, historyk literatury, grafik związany z Gdańskiem.

    Czy Stach W. to Stach Wokulski?
    W tekście „Wiedeńska miłość Stacha W.” autor parafrazuje postać Stanisława Wokulskiego z pozytywistycznej „Lalki” Bolesława Prusa. Pomysł Chwina na odświeżenie powieści jest bardzo ciekawy i interesujący. Zastosował on hiperbolizację niektórych faktów i wydarzeń, ale jednocześnie sprawił, że historia bohatera stała się jak najbardziej współczesna.

       Stach W. bez wątpienia jest wzorowany na Stachu Wokulskim. Wskazują na to:
    •  odważne posunięcia giełdowe, mało znanego do tej pory kupca warszawskiego, który „teraz cieszył się opinią powszechnie szanowanego przedsiębiorcy" → Wokulski: prowadzenie spółki skierowanej na handel ze Wschodem, odważne posunięcia finansowe byłego galanteryjnego kupca, który teraz znany jest w świecie biznesu,

    • „Energiczny, stanowczy i w widoczny sposób mądry, przyciągał swoimi odważnymi decyzjami uwagę…” → Wokulski: „Szalonej energii człowiek, żelazny człowiek…”,

    • długa nieobecność w kraju, po której wraca odmieniony, „lepszy”, tak jak Wokulski powrócił po długim pobycie za granicą jako majętny człowiek,

    • bohater około 40-letni,

    • w młodości służył ojczyźnie, drukując prasę w podziemnej Solidarności, odmroził sobie dłonie w więzieniu w Rawiczu → Wokulski: miał odmrożone dłonie po pobycie po zesłaniu na Syberię,

    • „Stach miał dość poważne kłopoty na odcinku matrymonialnym […] sercem szukał prawdziwej miłości” → Wokulski: nie miał szczęścia w uczuciach, nieszczęśliwie zakochany w pannie Łęckiej, z którą nie mógł być, a która była jednocześnie jego jedyną i prawdziwą miłością.

       Elementy współczesne u Stacha W.: działanie w Solidarności, używanie francuskich kremów marki Vichy, jazda po Warszawie żółtym porsche.

    Bibliografia:

    Autor: o Brak komentarzy:
    Etykiety: ,

    "Panom już dziękujemy"

    Manuela Gretkowska
    "Obywatelka"

       Manuela Gretkowska (ur. 6 października 1964 w Łodzi) – polska pisarka, scenarzystka filmowa, felietonistka i działaczka społeczna, założycielka polskiej Partii Kobiet. Zwyciężczyni plebiscytu czytelników „Wysokich Obcasów” na Polkę Roku 2007. Nagrodzona Fenomenem 2006 przez redakcję tygodnika „Przekrój”.

       Czym jest „Obywatelka”?
      Jest to dziennik relacyjny, historia powstania Partii Kobiet, której założycielką jest sama Gretkowska. Autorka opisuje swoje działania od samego początku, a więc od momentu, kiedy to wpadła na pomysł utworzenia partii oraz zbierała kobiety, mające być jej członkiniami. Zachęcała je, mówiąc: „Dlaczego w nowoczesnym kraju, w Polsce, kobiety drepczą za mężczyznami jak kobiety Trzeciego Świata za mężem i wielbłądem? […] Nikt inny oprócz nas nam nie pomoże. Nie wierzcie żadnym obietnicom polityków, wierzcie tylko sobie.”

       „Obywatelka” to nawiązanie do pozytywistycznej „Marty” – powieści Orzeszkowej, gdzie autorka przedstawiła dramatyczną sytuację ówczesnych kobiet i wyraziście sformułowała oskarżenia, co przyczyniło się do błyskawicznego sukcesu utworu za granicą. Było to potwierdzeniem wagi problemów poruszanych w „Marcie”.

       Zarówno Orzeszkowa jak i Gretkowska zajmują się kwestią feminizmu, którego druga fala przypadła na lata 60. XX w.

       Partia Kobiet tylko dla kobiet?
       W „Obywatelce” jest mnóstwo paradoksów. Wbrew nazwie, w szeregach partii znajdują się również mężczyźni, m.in. życiowy partner autorki – Piotr. Działaczki współpracują z mężczyznami na równi jak z kobietami, np. w kwestiach ekonomicznych i prawnych. Pomimo tego zauważyć można ogromną niechęć do płci męskiej, która dosłownie i dobitnie wyrażona jest stwierdzeniem na końcu książki: „panom już dziękujemy”.

     Bibliografia:

    Autor: o Brak komentarzy:
    Etykiety: , ,

    Tolerować, czy nie tolerować?

    Jerzy Pilch
    "Dziennik"


       ,,Nie musimy akceptować cudzych przekonań... ale musimy akceptować prawo innych do ich posiadania." - Jodi Picoult, „Jesień cudów”

       Jerzy Pilch – prozaik, publicysta, dramaturg, scenarzysta filmowy. Pisarz o równie ironicznym, co czułym spojrzeniu na niedoskonałości tego świata i kondycję zamieszkujących go ludzi.Uważny obserwator i krytyczny komentator rodzimej rzeczywistości, przedstawianej z perspektywy inteligenckich rozczarowań czy kompleksów. Felietonista, znany z oryginalnych skojarzeń i ciętego pióra.

       Surowe protestanckie wychowanie, jakie ukierunkowało Jerzego Pilcha, pozwoliło mu znacznie lepiej wychwytywać nonsensy codziennego życia, które reprezentanci katolickiej większości narodu dawno przestali dostrzegać.

       Co zatem wychwycił w "Dzienniku"?
       Jerzy Pilch w swoim „Dzienniku” zwraca uwagę na problem tolerancji, w tym wypadku, religijnej. Ze względu na tematykę zaważyć można, że nawiązuje on do noweli Marii Konopnickiej – „Mendel Gdański”, gdzie pisarka przedstawia problem antysemityzmu.
    Tematem „Dziennika” jest przedmiot kupna psa, będącego własnością katolika, przez luteranina. Kupiecka rodzina nie wie, dlaczego właściciel nie chce zgodzić się na sprzedaż. W końcu matka dochodzi do wniosku, że problem leży w ich wierze:

    „Wytłumaczenie – powiada matka – jest tylko jedno. […] katolik zażarty nienawidzi cię za to, co wypisujesz, i psa za karę nie sprzeda!”

       Córka Marysia, wysłana na przeszpiegi, przynosi wieści, że katolik zaprzecza tym oskarżeniom, czemu z kolei nie dają wiary matka i syn:

    „Sprawa była jasna: katolik nie tylko czyta, ale i kłamie, że nie czyta. Klasyczna rzymska obłuda.”

       Autor wprowadzając bohaterów – zwierzęta wykorzystał częsty zabieg stosowany np. w komiksach. W sprytny sposób zaprezentował duży problem nietolerancji poprzez przypadek kupna psa, który jest dość błahą i mało ważną sprawą.
    Czy  kwestia uprzedzeń religijnych zawsze postrzegana jest tak samo?
    Wizja Pilcha różni się od sposobu postrzegania Konopnickiej. Publicysta nie ma żadnych złudzeń i nadziei na poprawę sytuacji. Jest świadomy, że uprzedzeń nie da się pozbyć. Konopnicka, jako pozytywistka, widziała szansę na lepsze społeczeństwo, które da się stworzyć, np. poprzez edukację i uświadamianie ludzi.

    Bibliografia:

    Autor: o 1 komentarz:
    Etykiety: ,

    W zastraszeniu...

    reż. Krzysztof Krauze
    "Dług"



    Krzysztof Krauze
      Jest to wstrząsający film oparty na faktach. Jego akcja  toczy się w jednej płaszczyźnie czasowej, w latach 90.

     Kto jest dłużnikiem?
     Adam i Stefan to dwaj dobrzy przyjaciele, którzy chcieliby założyć rodzinę. Planują otworzyć wspólnie firmę, która będzie importowała do Polski skutery. Potrzebują jednak odpowiednich środków finansowych. Banki odmawiają kredytów. Dawny znajomy Stefana – Gerard proponuje im pożyczkę. Kiedy jednak okazuje się, jak wysokie wymagania ma on wobec mężczyzn, mężczyźni rezygnują. Gerard i tak żąda spłaty długu. Zastrasza, znęca się psychicznie i fizycznie, by wyłudzić wymyślony dług.  Adam i Stefan sami muszą ratować swoje życie.

    "Dług", kadr z filmu
       Robert Gonera i Jacek Borcuch zagrali tak, by klimat filmu pozostał przytłaczający. Z każdą minutą narasta w nas lęk. W takim nastroju docieramy do tragicznego finału, który nie pozostawia złudzeń, że na naszym świecie istnieją ludzie niegodni miana człowiek. Reżyser, postarał się o zachowanie autentyzmu w przedstawianiu wydarzeń, portretów psychologicznych bohaterów, a także tła społecznego. Szczególnie przykuwa  uwagę dokładność w opisie wydarzeń. Krzysztof Krauze korzystał z bezpośredniej relacji skazanych w tej sprawie. Zimna kolorystyka kadrów  wynika z ciężaru samego tematu. Krzysztof Krauze pokazał się jako wnikliwy obserwator współczesnej Polski. Jedyny impuls, który pobudza do działania dwóch młodych ludzi z filmu Dług to pieniądz. Obraz rzeczywistości, jaki znajdujemy w tym filmie, to wynik penetracji najmroczniejszych zakamarków ludzkiej duszy, rodem z Dostojewskiego.

       Do kogo zatem skierowana jest ekranizacja?
     „Dług” to  film dla ludzi o mocnych nerwach. Jednak w miarę możliwości każdy powinien go obejrzeć.

    "Dług", zwiastun kinowy

    Bibliografia:


    Autor: o Brak komentarzy:
    Etykiety: , ,
    Subskrybuj: Posty (Atom)